May 032012
 

De volgende voedingsrijke traditionele vetten hebben gezonde groepen mensen duizenden jaren van voeding voorzien:

Om te koken:

  • Boter
  • Talkvet en niervet van rund en lam
  • Reuzel van varkens
  • Kippen-, ganzen- en eendenvet
  • Kokosolie, palmolie en palmpitolie.

Voor salades:

  • Extra vergine olijfolie (ook geschikt om te koken, niet voor bakken op hoge temperatuur)
  • Geperste sesam- en pindaolie
  • Geperste lijnzaadolie (in kleine hoeveelheden)

Voor vetoplosbare vitamines:

  • Leverolie van vis zoals (kabeljauw)levertraan (te preferen boven visoliën, die niet zijn voorzien van vetoplosbare vitamines, die een overdosis aan onverzadigde vetzuren kunnen veroorzaken en tegenwoordig meestal afkomstig zijn van gekweekte vis)

De volgende “nieuwerwetse” vetten kunnen hartziekten, kanker, disfunctioneren van het  immuunsysteem, steriliteit, leerproblemen, groeiproblemen en osteoporose veroorzaken:

  • Alle gehydrogeniseerde en deels gehydrogeniseerde oliën (transvetten)
  • Industrieel bewerkte vloeibare oliën zoals gewonnen uit soja, maïs, saffloer, katoenzaad en koolzaad.
  • Vetten en oliën (speciaal plantaardige) die zijn verhit tot zeer hoge temperaturen gedurende bewerking en frituren.

De vele functies van verzadigde vetten

Verzadigde vetten zoals boter, vet van vlees, kokosolie en palmolie, hebben een vaste vorm op kamertemperatuur. Volgens het gangbare dogma zijn deze vetten de hoofdveroorzaker van de meeste van onze moderne ziekten: hart- en vaatziekte, kanker, obesitas, diabetes, disfunctioneren van de celmembranen en zelfs zenuwziekten zoals multiple sclerosis. Echter, veel wetenschappelijk onderzoek duidt er op dat het juist de geraffineerde plantaardige olie -die vol zit met vrije radicalen die worden gevormd tijdens de raffinage- en kunstmatig geharde plantaardige olie (transvetten) de boosdoener zijn van onze moderne aandoeningen, en NIET de verzadigde vetten.

Mensen hebben verzadigde vetten nodig omdat we warmbloeding zijn. Onze lichamen functioneren niet op kamertemperatuur, maar op een tropische temperatuur (37°C). Verzadigde vetten verschaffen de juiste stevigheid en structuur aan onze celmembranen en weefsels. Wanneer we veel vloeibare onverzadigde olie eten, missen onze celmembranen de juiste structurele opbouw om goed te kunnen functioneren, ze worden te week.  Wanneer  we te veel transvetten eten, dat weer niet zo zacht is op lichaamstemperatuur, worden onze celmembranen te stug.

In tegenstelling tot de gangbare visie, die niet wetenschappelijk is onderbouwd, zijn verzadigde vetten niet de oorzaak van verstopte aderen of hartziekte.
In feite zelfs, is de favoriete brandstof van het hart  verzadigd vet, en verzadigde vetten verlagen de stof Lp(a), die een significante risicofactor is voor hartaanvallen en beroertes.

Verzadigde vetten spelen in belangrijke rol in allerlei chemische processen in het lichaam. Ze versterken het immuunsysteem en zijn betrokken bij de intercellulaire communicatie, wat inhoudt dat ze ons beschermen tegen kanker. Ze helpen de receptoren van onze celmembranen goed te functioneren, inclusief de receptoren voor insuline, en helpen aldus ons te beschermen tegen diabetes. De longen kunnen niet functioneren zonder verzadigde vetten. Dit is ook de reden waarom kinderen die roomboter en rauwe, volle melk eten veel minder astma hebben dan kinderen die gepasteuriseerde melk en margarine eten. Verzadigde vetten zijn ook betrokken bij nierfuncties en de aanmaak van hormonen.

Ons zenuwstelsel heeft verzadigde vetten nodig om goed te kunnen functioneren en meer dan de helft van onze hersenen bestaat uit verzadigd vet. Verzadigde vetten helpen ook om onstekingen te onderdrukken. Ten laatste zijn verzadigde dierlijke vetten de drager van de vitale vetoplosbare vitaminen A, D en K2, die we in grote hoeveelheden nodig hebben om gezond te blijven.

Mensen eten al sinds duizenden jaren de verzadigde vetten van dieren, zuivelproducten en tropische oliën; het is de komst van moderne geraffineerde plantaardige oliën die in verband wordt gebracht met de epidemie van moderne degeneratieve ziekten, niet de consumptie van verzadigde vetten.

De vetoplosbare “activatoren”
Het cruciale stuk van het onderzoek van Weston Price gaat over wat hij de “vetoplosbare activatoren” noemt, vitaminen die worden aangetroffen in het vet en de organen van grasgevoerd vee en in bepaald zeevoedsel als viseitjes, schaaldieren, vette vis en levertraan. De 3 vetoplosbare vitaminen zijn vitamine A, D, en een voedingsmiddel dat hij omschreef als Activator X, nu bekend als vitamine K2, de dierlijke vorm van vitamine K. Deze belangrijke vitaminen spelen een sleutelrol in onze voeding. In de traditionel voedingswijzen was de aanwezigheid van deze elementen zo’n 10(!)x hoger dan in het moderne westerse voedingspatroon met daarin de suiker, het witte meel en de plantaardige olie. Dr. Price noemde deze vitaminen activatoren omdat ze dienen als catalysator voor de opname van mineralen. Zonder deze vitaminen kunnen de mineralen niet worden opgenomen, zelfs niet al zijn ze rijkelijk aanwezig in de voeding.

Later onderzoek ondersteunt het onderzoek van Price volledig. We weten nu dat vitamine A noodzakelijk is voor de opname van mineralen en proteïne, het voorkomen van geboorteafwijkingen, een optimale ontwikkeling van zuigelingen en kinderen, dat het beschermt tegen infecties, nodig is voor de productie van stress- en sexhormonen, schildklierwerking en gezonde ogen, huid en botten. Vitamine A wordt opgebruikt door stress, infectie, koorts, zware lichamelijke inspanning, blootstelling aan pesticiden en industriële chemicaliën, en overdadige inname van proteïnen (vandaar de waarschuwing tegen overdadig proteïnegebruik in de vorm van mager vlees, magere melk en proteïne poeders).

Nieuw onderzoek heeft ook de vele rollen die vitamin D speelt aangetoond. Vitamine D is nodig om mineralen goed te verwerken, gezonde botten en een gezond zenuwstelsel, spierontwikkeling, gezonde voortplanting, insuline aanmaak, bescherming tegen depressie en bescherming tegen chronische aandoeningen zoals kanker en hart- en vaatziekte.

Vitamine K speelt een belangrijke rol in de groei en ontwikkeling van het gezicht, normale voortplanting, de ontwikkeling van stevige botten en gezonde tanden, bescherming tegen kalkafbouw en ontstekingen in de aderden, helpt bij de opbouw van de myeline laag en ondersteunt het vermogen om te leren.

Moderne gezonheidsliteratuur staat vol met misinformatie over de vetoplosbare vitaminen. Veel gezondheidsschrijvers beweren dat mensen voldoende vitamine A kunnen halen uit plantaardig voedsel. Maar planten bevatten caroteen, wat geen volledige vitamine A is. Caroteen is de voorloper van vitamine A, en wordt in de dunne darm omgezet in vitamine A. Bij mensen verloopt dit proces echter niet zo gemakkelijk, vooral niet bij kinderen en wanneer ze lijden aan diabetes, schildklierproblemen of darmproblemen. Voor optimale gezondheid hebben mensen daarom dierlijke voeding nodig met rijke hoeveelheden vitamine A.

Tegelijkertijd beweert men dat vitamine D voldoende wordt aangemaakt wanneer we een kleine dagelijkse hoeveelheid zonlicht krijgen. Helaas maakt het lichaam alleen maar vitamine D aan wanneer de zon op zijn hoogst staat, dat is dus gedurende de zomer, midden op de dag. De rest van het jaar zijn we aangewezen op voeding om vitamine D binnen te krijgen (zelfs in de zomer voor diegenen die niet dagelijks zonnebaden).

Voor wat betreft vitamine K, vermelden de meeste gezondheidsboeken uitsluitend de rol die het speelt bij bloedklontering, zonder verder rekening te houden met alle andere vitale functies van deze voedingsstof.

Vitamine A, D en K werken synergetisch. Vitamine A en D zetten de cellen aan tot het aanmaken van bepaalde proteïnen; wanneer de cellulaire enzymen deze proteïnen hebben aangemaakt worden ze geactiveerd door vitamine K. Deze synergie verklaart de rapportage van giftigheid bij geïsoleerde inname van vitamine A, D of K. Alle 3 deze nutriënten moeten gezamenlijk in de voeding aanwezig zijn. Zo niet, dan ontwikkelt het lichaam tekorten in de ontbrekende activatoren.

De vitale rol van de vetoplosbare vitaminen en de hoge concentraties die gevonden worden in de voedingspatronen van traditionele volken bevestigen het belang van grasgevoerd vee. Wanneer vee geen groen gras eet, ontbreken vitamine A en K in hun vet, orgaanvlees, boter en  eierdooiers; wanneer het vee geen zonlicht krijgt ontbreekt vitamine D grotendeels in hun producten.

Omdat het zo moeilijk is om deze vetoplosbare activatoren te verkrijgen uit onze moderne voeding, beval dr. Price levertraan aan om te voorzien in vitamine A en D, tezamen met een bron van vitamine K, bijvoorbeeld boter van grasgevoerd vee of van wat hij vitaminerijke boterolie noemde, die wordt gemaakt door boter van koeien die snelgroeined gras eten bij een lage temperatuur te centrifugeren. Wanner dit vrij wordt gegeten gedurende de zwangerschap, periode van borstvoeding en de groeiperiode, zorgen deze voedingsstoffen voor een optimale fysieke en mentale ontwikkeling bij kinderen; wanneer ze worden gegeten door volwassenen beschermen ze tegen acute en chronische ziekten.

Het is belangrijk om zorgvuldig een goed merk levertraan te kiezen omdat veel levertraan slechts kleine hoeveelheden vitamine D bevat en een potentiële giftfigheid van vitamine A.

Zelf zou ik de Blue Ice levertraan aanbevelen van gefermenteerde kabeljauwlever van het merk Green Pasture, in Nederland verkrijgbaar bij diverse webwinkels. Een met boterolie gemende versie volgens het voorschrift van Dr. Price is ook verkrijgbaar van hetzelfde merk.

Bron artikel: Sally Fallon Morell, president van de Weston A. Price Foundation USA